Makale özeti yazarken Türk akademisyenlerin sık düştüğü hatalar

Akademik İngilizce grubumuza gelen katılımcıların çoğu ilk derse bir abstract ile geliyor. Kimi dergiden geri dönmüş, kimi henüz gönderilmemiş. Metinler farklı alanlardan geliyor ama sorunlar şaşırtıcı ölçüde benzer. Hakem ya da editör makalenin geri kalanını okumadan önce bu paragrafı okuyor, dolayısıyla buradaki bir yapı hatası bütün makale hakkında ilk izlenimi belirliyor.

Türkçe gibi kurulmuş uzun cümle

En sık karşılaştığımız taslak cümle aşağı yukarı şuna benziyor:

In this study, which was carried out with secondary school teachers working in public schools in order to determine their attitudes towards distance education, data were collected by means of a questionnaire developed by the researcher and analysed using SPSS.

Cümlede yanlış bir kelime yok. Sorun, yapının Türkçe olması. Türkçede yan cümleler fiilden önce sıralanır ve okur asıl haberi en sonda alır. İngilizce okuyan biri ise ana fiili erken bekler. Bu cümlede ana fiil were collected otuzuncu kelimeden sonra geliyor ve araya giren her bilgi okuru biraz daha yoruyor.

Derste bu cümleyi ikiye, bazen üçe bölüyoruz. Amaç ayrı bir cümle oluyor, yöntem ayrı bir cümle: This study examines the attitudes of public secondary school teachers towards distance education. Data were collected through a researcher-developed questionnaire. Kelime sayısı azalıyor, bilgi kaybolmuyor.

"In this study it was aimed to" ve benzerleri

"Bu çalışmada ... amaçlanmıştır" kalıbının birebir karşılığı olan In this study it was aimed to investigate yapısı, İngilizcede doğal durmuyor ve bazı editörler bunu düzeltme notu olarak geri gönderiyor. Yerine geçebilecek seçenekler basit: This study investigates, We investigate, The aim of this study is to investigate. Hangisini seçeceğiniz alanınızın geleneğine bağlı. Sosyal bilimlerde birinci çoğul şahıs giderek yaygınlaşıyor, bazı tıp dergileri hâlâ daha mesafeli bir dil bekliyor. Hedef derginin son sayılarından üç dört abstract'a bakmak bu konuda herhangi bir kuraldan daha çok şey söylüyor.

Aynı aileden başka kalıplar da var. It was concluded that, It can be said that, It is thought that. Bunlar Türkçedeki "söylenebilir", "düşünülmektedir" yapılarından geliyor. Bir abstract'ta bir kez kullanılması sorun değil. Her cümle böyle başlarsa metin kimsenin bir şey iddia etmediği bir rapora dönüyor.

Edilgen çatı ve zaman seçimi

Türk akademisyenlerin çoğu edilgen çatının daha bilimsel olduğu düşüncesiyle yetişmiş. Yöntem bölümünde edilgen çatı gerçekten işe yarıyor: Samples were stored at -20 °C cümlesinde kimin sakladığı önemli değil. Ama amaç, bulgu ve yorumda edilgen çatı cümleyi bulanıklaştırıyor. It was found that the intervention was effective yerine The intervention reduced anxiety scores yazdığınızda hem kısalıyor hem de neyi bulduğunuz netleşiyor.

Zaman konusunda dergiler arasında küçük farklar olsa da yaygın kullanım şu düzende:

• Alanın genel durumu ve bilinenler için geniş zaman: Teacher burnout is a growing concern.
• Bu çalışmada yapılanlar ve bulunanlar için geçmiş zaman: We surveyed 240 teachers. Burnout was higher among younger staff.
• Bulguların ne anlama geldiği için yine geniş zaman: These findings suggest that early-career support may reduce attrition.

Sık gördüğümüz hata, bütün metni geçmiş zamanda yazmak. Bu durumda These findings suggested gibi bir cümle, sanki o yorum artık geçerli değilmiş gibi okunuyor.

Ne kadar emin konuşmalı

İki uçta da hata görüyoruz. Bir grup katılımcı This study proves that yazıyor; tek bir örneklemle yapılmış bir çalışmanın bir şeyi kanıtlaması nadirdir ve hakem bunu hemen işaretliyor. Diğer grup tam tersini yapıyor: It may be possibly suggested that the results might indicate. Bir cümlede üç ayrı çekince olunca okur yazarın neye inandığını anlayamıyor.

Genelde tek bir çekince yeterli. The results suggest, This may explain, appears to, is likely to. Bulgunun kendisini çekincesiz, yorumunu ölçülü yazmak çoğu alanda kabul gören denge.

Küçük ama göze batan kelime hataları

Bazı hatalar tek kelimelik ama editörün gözünden kaçmıyor. Make a research en bilinenidir; doğrusu conduct research ya da carry out a study. Research sayılamayan bir isim, bu yüzden researches da yanlış. Informations, equipments, evidences ve feedbacks aynı nedenle düzeltiliyor. According to the results of this study ile başlayan cümle neredeyse her zaman The results show diye kısaltılabiliyor. Artikel konusunu ayrıca söylemek gerek: Türkçede karşılığı olmadığı için the ya hiç yazılmıyor ya da her ismin önüne konuyor. The education is important for the development cümlesinde iki the de fazla.

Derste kendi taslağınızla nasıl çalışıyoruz

Hazır örneklerle çalışmak bir noktaya kadar faydalı. Asıl ilerleme, katılımcının kendi metni masaya geldiğinde başlıyor. Yüz yüze derste taslağı çıktı olarak getirmenizi istiyoruz. Önce sesli okuyorsunuz. İki kez nefes almanız gereken cümle büyük ihtimalle bölünmesi gereken cümledir ve bunu çoğu katılımcı okurken kendisi fark ediyor. Sonra her cümlenin kenarına tek kelime yazıyoruz: arka plan, amaç, yöntem, bulgu, sonuç. Aynı kelimenin üç cümlenin yanında durduğu yer, metnin şiştiği yerdir.

Uygulamadaki canlı derste aynı metin ekranda paylaşılıyor. Öğretmen düzeltmeyi kendisi yapmıyor, cümlenin altını işaretleyip katılımcıdan yeni bir sürüm istiyor. Bu yavaş bir yöntem. Ama bir sonraki makalede aynı kalıbı kendiniz yakalayabilmeniz için başka bir yol bilmiyoruz.

Bir sınırı da baştan söyleyelim: Bu ders bir düzelti ya da editörlük hizmeti değil. Metninizi bize bırakıp temiz bir kopya almak istiyorsanız aradığınız şey bir dil editörü. Kendi yazınızı bir sonraki makalede daha az düzeltme gerektirecek hale getirmek istiyorsanız akademik İngilizce programımız tam bu iş için var. Tek bir makale üzerinde yoğun çalışmak isteyenler için birebir program daha uygun olabilir. Önce bir dersi görmek isterseniz deneme dersi talebi bırakabilirsiniz.